Yumurta Çatlatma İğnesi Nedir, Ne Zaman Yapılır? | Fatsa Ordu

Yumurta çatlatma iğnesi, yumurtalıkta olgunlaşan yumurtanın belirli bir zamanda serbest bırakılmasını (yumurtlama / ovulasyon) sağlamak için yapılan hormon iğnesidir. İğne genellikle ultrasonla takip edilen folikül (yumurtayı içeren sıvı kesesi) yeterli büyüklüğe ulaştığında yapılır. Yumurtlama çoğunlukla iğneden sonraki 24-40 saat içinde gerçekleşir. Bu sayede ilişki zamanı planlanabilir ve gebelik şansı en uygun güne denk getirilir.

Muayenede en sık karşılaştığımız yanlış anlama, çatlatma iğnesinin tek başına gebelik sağlayan bir tedavi olduğunun düşünülmesidir. İğne yalnızca yumurtlamanın zamanını belirler. Yumurta yeterince büyümeden yapılan iğne işe yaramaz, geç yapılan iğne ise yumurtlamayı kaçırmaya neden olabilir. Bu yüzden iğnenin kendisinden çok, öncesindeki ultrason takibi ve doğru zamanlama belirleyicidir.

Yumurta Çatlatma İğnesi Nedir?

Normal bir adet döngüsünde beyindeki hipofiz bezi, döngünün ortasında LH (luteinize edici hormon) adlı hormonu ani şekilde salgılar. Bu ani yükseliş, olgun yumurtanın folikülden çıkmasını sağlar. Çatlatma iğnesi bu doğal hormon yükselişini taklit eder.

İğnede çoğunlukla hCG (insan koryonik gonadotropini) hormonu bulunur. hCG, yapı olarak LH’ye benzediği için yumurtalıkta aynı etkiyi gösterir. Bazı tedavi planlarında farklı etki mekanizmasına sahip ilaçlar da kullanılabilir. Hangi ilacın hangi dozda kullanılacağına hekim karar verir.

Hangi Durumlarda Kullanılır?

• Yumurtlamanın düzensiz olduğu ya da hiç olmadığı durumlar (ör. polikistik over sendromu / PCOS)
• Yumurtlamayı destekleyen ilaç tedavisi (ovulasyon indüksiyonu) alan kadınlar
• Folikülün büyüdüğü ancak kendiliğinden çatlamadığı durumlar
• İlişki zamanının planlanması gereken gebelik tedavileri

Çatlatma iğnesi aşılama ve tüp bebek tedavilerinde de kullanılır. Ancak bu tedaviler yalnızca Sağlık Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılmış merkezlerde uygulanabilir.

Yumurta Çatlatma İğnesi Ne Zaman Yapılır?

İğnenin zamanı, transvajinal ultrason (vajina yoluyla yapılan ultrason) ile folikül büyüklüğü takip edilerek belirlenir. Genel olarak baskın folikül 18-20 mm civarına ulaştığında iğne planlanır. Rahim iç zarının (endometrium) kalınlığı da bu değerlendirmeye dahil edilir.

Bu takvim her kadında aynı değildir. Adet döngüsünün uzunluğu, kullanılan ilaçlar ve folikülün büyüme hızı zamanlamayı değiştirir.

Çatlatma İğnesi Nasıl Uygulanır?

1. Hekim ultrason sonucuna göre iğnenin yapılacağı günü ve saati belirler.
2. İğne, genellikle karın bölgesine deri altından ya da kalçaya kas içine yapılır. İlacın türüne göre uygulama yolu değişir.
3. Saat önemlidir. İğne hekimin söylediği saatte yapılmalıdır, çünkü ilişki zamanı bu saate göre planlanır.
4. Kalem şeklindeki hazır iğneler evde uygulanabilir. Uygulamayı ilk kez yapacaksanız nasıl yapılacağını muayenede öğrenmeniz önerilir.
5. İlaç, kullanılana kadar prospektüsündeki saklama koşullarına (çoğu zaman buzdolabı) uygun şekilde saklanmalıdır.

Yumurta Çatlatma İğnesinden Sonra Ne Zaman İlişkiye Girilmeli?

Yumurtlama çoğunlukla iğneden sonraki 24-40 saat içinde gerçekleşir. Sperm hücreleri kadın üreme kanalında birkaç gün canlı kalabildiği için genellikle iğnenin yapıldığı gün ve takip eden bir-iki gün ilişki önerilir. Kesin zamanlamayı hekiminiz sizin takip sonuçlarınıza göre belirler.

Bu dönemde aşırı ağır egzersizden kaçınmak ve hekimin önerdiği ilaçları aksatmadan kullanmak yeterlidir. Özel bir yatak istirahati gerekmez.

Çatlatma İğnesinin Yan Etkileri

İğne çoğu kadında sorunsuz tolere edilir. Görülebilen yan etkiler şunlardır:

• İğne yerinde kızarıklık, hafif ağrı veya morarma
• Karında şişkinlik ve hassasiyet
• Kasık bölgesinde hafif ağrı (yumurtlama sırasında da hissedilebilir)
• Baş ağrısı, yorgunluk
• Göğüslerde hassasiyet
• Duygu durumunda geçici değişiklikler

Dikkat Edilmesi Gereken Durumlar

Birden fazla folikülün büyüdüğü durumlarda OHSS (ovaryan hiperstimülasyon sendromu / yumurtalıkların aşırı uyarılması) gelişebilir. Yalnızca ağızdan alınan ilaçlarla yapılan tedavilerde bu durum seyrektir. Aşağıdaki belirtilerde vakit kaybetmeden hekiminize başvurun:

• Şiddetli karın ağrısı veya karında belirgin şişlik
• Bulantı ve kusma
• İdrar miktarında belirgin azalma
• Nefes darlığı
• Kısa sürede hızlı kilo artışı

Birden fazla folikülün aynı anda çatlaması çoğul gebelik (ikiz veya daha fazla) olasılığını artırır. Bu nedenle ultrason takibinde folikül sayısı dikkatle değerlendirilir. Gerekli görüldüğünde o ay iğne yapılmayabilir.

Çatlatma İğnesinden Sonra Gebelik Testi Ne Zaman Yapılmalı?

Çatlatma iğnesinde bulunan hCG, gebelik testlerinin ölçtüğü hormonla aynıdır. İğneden sonraki ilk günlerde yapılan test, gebelik olmasa bile pozitif çıkabilir (yalancı pozitif). İlacın vücuttan atılması yaklaşık 10-14 gün sürer.

Bu nedenle gebelik testinin iğneden yaklaşık 14 gün sonra yapılması önerilir. Kan testi (beta hCG) idrar testine göre daha güvenilir sonuç verir. Belirsiz bir sonuçta test birkaç gün arayla tekrarlanarak hormonun yükselip yükselmediği kontrol edilir.

Yumurta Çatlatma İğnesi Fiyatları

Yumurta çatlatma iğnesi fiyatları için tek bir rakam vermek doğru olmaz. Toplam maliyeti etkileyen başlıca unsurlar şunlardır:

• Kullanılan ilacın türü (hazır kalem iğne ya da hazırlanması gereken ampul)
• İlacın geri ödeme kapsamında olup olmadığı
• Tedavi sürecinde gereken ultrason takip sayısı
• Yumurtlamayı destekleyen ek ilaç kullanılıp kullanılmadığı
• Tedavi öncesi yapılması gereken hormon tetkikleri

İlaçlar eczaneden reçeteyle alınır. Muayene ve takip ücretleri ise değerlendirme sonrasında netleşir. Sizin için hangi planın uygun olduğu ve sürecin kapsamı muayenede konuşulur.

Çatlatma İğnesi Her Kadına Uygun mu?

Hayır. İğnenin işe yarayabilmesi için yumurtalıkta olgunlaşmış bir folikül bulunması gerekir. Tüplerin tıkalı olduğu, sperm değerlerinin ciddi şekilde düşük olduğu ya da yumurtalık rezervinin çok azaldığı durumlarda tek başına çatlatma iğnesi ile planlanan tedavi uygun olmayabilir.

Bu nedenle tedaviye başlamadan önce genellikle şu değerlendirmeler yapılır:

• Hormon tahlilleri (FSH, LH, AMH, prolaktin, tiroid hormonları)
• Rahim ve yumurtalıkların ultrasonla incelenmesi
• Gerekli durumlarda tüplerin açıklığının kontrolü (HSG / rahim filmi)
• Eşin sperm tahlili (spermiyogram)

Sık Sorulan Sorular

Yumurta çatlatma iğnesi acıtır mı?

Çatlatma iğnesi ince iğneyle yapıldığı için çoğu kadın yalnızca kısa süreli bir batma hisseder. Deri altına yapılan kalem tipi iğnelerde ağrı genellikle daha azdır. İğne yerinde hafif kızarıklık veya morarma olabilir. Bu durum birkaç gün içinde kendiliğinden geçer ve ek tedavi gerektirmez.

Çatlatma iğnesinden kaç saat sonra yumurtlama olur?

Yumurtlama çoğunlukla çatlatma iğnesinden sonraki 24-40 saat içinde gerçekleşir. Bu süre kişiden kişiye ve kullanılan ilaca göre değişebilir. Bu yüzden iğnenin hekimin belirttiği saatte yapılması önemlidir. İlişki zamanı da bu saat esas alınarak planlanır ve genellikle iğne günü ile takip eden bir-iki güne yayılır.

Çatlatma iğnesi yapıldıktan sonra gebelik testi ne zaman yapılır?

Gebelik testi için iğneden sonra yaklaşık 14 gün beklemek önerilir. İğnedeki hCG hormonu gebelik testinin ölçtüğü hormonla aynı olduğundan erken yapılan test yanlışlıkla pozitif çıkabilir. Kan testi (beta hCG) daha güvenilir sonuç verir. Belirsiz sonuçta test birkaç gün arayla tekrarlanır.

Çatlatma iğnesi kendiliğinden yumurtlayan kadınlara yapılır mı?

Düzenli yumurtlayan kadınlarda çoğu zaman çatlatma iğnesine ihtiyaç duyulmaz. Ancak ultrason takibinde folikülün büyüyüp çatlamadığı görülürse ya da ilişki zamanının kesin planlanması gerekiyorsa hekim iğne önerebilir. Karar, takip sonuçlarına ve gebe kalamama süresine göre kişiye özel verilir.

Çatlatma iğnesi ikiz gebelik yapar mı?

Çatlatma iğnesi tek başına ikiz gebeliğe neden olmaz. Ancak ilaç tedavisiyle birden fazla folikül büyümüşse, iğne bu foliküllerin hepsinin çatlamasına yol açabilir ve çoğul gebelik olasılığı artar. Bu nedenle iğne öncesinde ultrasonla folikül sayısı kontrol edilir ve gerekirse o ay iğne yapılmaz.

Çatlatma iğnesi kaç ay üst üste yapılabilir?

Uygulanacak ay sayısı yaşa, gebe kalamama süresine ve önceki tedavilere verilen yanıta göre belirlenir. Birkaç denemeye rağmen gebelik oluşmazsa hekim tedavi planını yeniden değerlendirir. Gerekli durumlarda farklı bir tedavi yöntemi için ruhsatlı bir merkeze yönlendirme yapılabilir.

Randevu

Gebe kalmakta zorlanıyorsanız, adetleriniz düzensizse ya da size yumurta çatlatma iğnesi önerildiyse, tedaviye başlamadan önce ayrıntılı bir muayene ve ultrason değerlendirmesi yapılması gerekir. Tedavinin zamanlaması ve size uygun olup olmadığı bu muayenenin sonucuna göre belirlenir.

Op. Dr. Serap Polat Cömert, Fatsa’daki muayenehanesinde gebe kalamama değerlendirmesi, yumurtlama takibi, gebelik takibi ve kadın hastalıkları alanlarında hizmet vermektedir. Fatsa jinekolog ya da Ordu kadın doğum doktoru arayışında olan hastalar, değerlendirme için randevu oluşturabilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve tanı ya da tedavi yerine geçmez. İlaç kullanımı, dozu ve zamanlaması mutlaka hekim değerlendirmesiyle belirlenmelidir. Şikayetleriniz için bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurunuz.