Kürtaj riskleri, işlem yasal sınır olan 10. haftadan önce, ruhsatlı bir sağlık kuruluşunda ve ultrason eşliğinde kadın doğum uzmanı tarafından yapıldığında düşüktür. Görülebilen başlıca riskler kanama, enfeksiyon, rahimde parça kalması, rahim delinmesi ve rahim içi yapışıklıktır. Bunların çoğu erken fark edildiğinde tedavi edilebilir. Risk, gebelik haftası ilerledikçe ve işlem uygun olmayan koşullarda yapıldığında artar. Kürtaj tek başına kalıcı kısırlığa yol açmaz; bu sonuç nadiren, tedavi edilmemiş enfeksiyon veya yapışıklığa bağlı gelişir.
Muayenede en sık karşılaştığımız yanlış anlama, kürtajın ileride çocuk sahibi olmayı kesin olarak engellediği inancıdır. Bu korku bazı kadınların işlemi ertelemesine, bazılarının ise denetimsiz yerlere yönelmesine neden olur. Oysa riskleri belirleyen işlemin kendisinden çok hangi haftada, nerede ve hangi koşullarda yapıldığıdır. Karar süreci uzadıkça gebelik haftası ilerler; hem tıbbi risk artar hem de yasal sınır sorunu ortaya çıkar.
Kürtajın riskleri işlem sırasında, ilk iki hafta içinde ve nadiren uzun dönemde ortaya çıkar. Aşağıdaki tablo başlıca riskleri, ne zaman görüldüklerini ve hangi belirtiyle kendini gösterdiklerini özetler.
| Risk | Ne zaman görülür? | Belirtisi |
|---|---|---|
| Kanama | İşlem sırasında ve sonraki günlerde | Saatte bir pedi dolduran kanama, büyük pıhtılar |
| Enfeksiyon | İlk 1-2 hafta | Ateş, kötü kokulu akıntı, artan kasık ağrısı |
| Parça kalması (inkomplet tahliye) | İlk 1-2 hafta | Kesilmeyen kanama, kramp, gebelik belirtilerinin sürmesi |
| Rahim delinmesi (perforasyon) | İşlem sırasında | Şiddetli karın ağrısı, iç kanama bulguları |
| Rahim ağzı yaralanması | İşlem sırasında | Genellikle işlem anında fark edilir ve onarılır |
| Anesteziye bağlı sorunlar | İşlem sırasında | Alerjik reaksiyon, solunum veya tansiyon değişikliği |
| Devam eden gebelik | İlk haftalar | Gebelik belirtilerinin geçmemesi, testin pozitif kalması |
| Rahim içi yapışıklık (Asherman sendromu) | Aylar sonra | Adetin azalması veya kesilmesi, gebe kalamama |
Riskleri anlamak için işlemin nasıl yapıldığını bilmek yardımcı olur. Günümüzde ilk 10 haftada en sık uygulanan yöntem vakum aspirasyonudur (rahim içindeki gebelik dokusunun ince bir kanülle emilerek alınması).
İşlem sonrası birkaç gün ile iki hafta arasında süren adet benzeri kanama normaldir. Normal olmayan, saatte bir pedi dolduran kanama ve büyük pıhtılardır. Bu durum çoğunlukla rahmin yeterince kasılmamasına veya içeride parça kalmasına bağlıdır. İlaçla veya gerektiğinde tekrar tahliye ile tedavi edilir.
Rahim içine yapılan her işlemde enfeksiyon riski vardır. Mevcut bir vajinal enfeksiyonun tedavi edilmeden işleme girilmesi ve sonrasında erken cinsel ilişki riski artırır. Koruyucu antibiyotik, steril koşullar ve işlem sonrası kurallara uyum bu riski azaltır. Tedavi edilmeyen enfeksiyon tüplere yayılarak uzun dönemde gebe kalmayı zorlaştırabilir; bu yüzden ateş ve kötü kokulu akıntı beklenmeden hekime bildirilmelidir.
Gebelik dokusunun tamamının alınamaması durumudur. Çok erken haftalarda (gebelik kesesi net görülmeden) veya ultrason eşliği olmadan yapılan işlemlerde daha sık görülür. Belirtisi kesilmeyen kanama, kramp ve gebelik belirtilerinin sürmesidir. İlaçla veya ikinci bir tahliyeyle düzeltilir.
İşlem sırasında kullanılan aletin rahim duvarını geçmesidir. Nadir bir komplikasyondur; gebelik haftası ilerledikçe, daha önce sezaryen geçirilmişse ve ultrason eşliği yoksa olasılık artar. Küçük delinmeler çoğunlukla gözlemle iyileşir; komşu organ yaralanması şüphesinde cerrahi değerlendirme gerekir.
Lokal anestezide risk düşüktür, ancak işlem sırasında ağrı daha fazla hissedilir. Sedasyon ve genel anestezide alerjik reaksiyon, solunum ve tansiyon değişiklikleri görülebilir. Bu nedenle anestezi öncesi kullanılan ilaçlar, kronik hastalıklar ve alerjiler mutlaka hekime bildirilmelidir.
Uygun koşullarda yapılan tek bir kürtaj, sonraki gebelikleri çoğu kadında etkilemez. Yumurtlama işlemden sonraki 2-3 hafta içinde geri dönebilir; bu nedenle gebelik istenmiyorsa korunmaya hemen başlanmalıdır.
Uzun dönem sorunlar genellikle kısa dönem komplikasyonların tedavi edilmemesine bağlıdır:
Kürtaj fiyatları tek bir rakamla ifade edilemez. Ücreti belirleyen başlıca etkenler şunlardır:
Kesin ücret muayene ve ultrason değerlendirmesinden sonra netleşir. Ordu’da kürtaj için fiyat karşılaştırması yaparken yalnızca rakama değil, işlemi kimin yaptığına, ultrason eşliği olup olmadığına ve kuruluşun ruhsatlı olmasına dikkat edin. Bu yazıda anlatılan risklerin büyük kısmı, uygun olmayan koşullarda yapılan işlemlerle ilgilidir.
Uygun koşullarda yapılan tek bir kürtaj çoğu kadında kısırlığa yol açmaz; yumurtlama birkaç hafta içinde geri döner. Kısırlık riski, tedavi edilmemiş enfeksiyonun tüplere yayılması veya rahim içinde yapışıklık gelişmesi durumunda ortaya çıkar. Bu komplikasyonlar erken fark edildiğinde tedavi edilebilir; bu yüzden sonrası kontrol muayenesi atlanmamalıdır.
Türkiye’de isteğe bağlı kürtaj, 2827 sayılı Nüfus Planlaması Hakkında Kanun’a göre gebeliğin 10. haftası dolana kadar yapılabilir. Evli kadınlarda eşin rızası, 18 yaş altında ise veli izni gerekir. 10. haftadan sonra gebelik yalnızca annenin hayatını veya sağlığını tehdit eden ya da bebekte ağır anomali bulunan tıbbi zorunluluk hallerinde sonlandırılabilir.
Kürtaj sonrası kanama çoğunlukla birkaç gün ile 2 hafta arasında sürer ve adet kanamasına benzer. Zamanla azalması beklenir. Saatte bir pedi dolduran kanama, büyük pıhtılar veya iki haftayı aşan kanama normal değildir; parça kalması veya rahmin yeterince kasılmaması anlamına gelebilir. Bu durumda beklemeden hekiminize başvurmalısınız.
Parça kaldığında kanama kesilmez veya azalıp yeniden artar, kramp tarzı ağrı sürer ve bulantı gibi gebelik belirtileri geçmez. Kesin tanı kontrol muayenesinde ultrasonla konur. Tedavi kalan dokunun miktarına göre ilaçla veya ikinci bir tahliye işlemiyle yapılır. Kontrol muayenesine gitmek bu durumu erken yakalamanın en güvenilir yoludur.
Yumurtlama kürtajdan sonraki 2-3 hafta içinde geri dönebilir, yani ilk adet görülmeden gebe kalmak mümkündür. Gebelik istenmiyorsa korunmaya hemen başlanmalıdır. Gebelik isteniyorsa, rahmin toparlanması için genellikle en az bir adet döngüsü beklenmesi önerilir. Uygun zamanlama kontrol muayenesinde hekimle birlikte belirlenir.
Rahim delinmesi nadir bir komplikasyondur. Gebelik haftası ilerledikçe, geçirilmiş sezaryen veya rahim ameliyatı varsa ve işlem ultrason eşliği olmadan yapılıyorsa olasılık artar. Küçük delinmeler çoğunlukla gözlemle iyileşir. Şiddetli karın ağrısı, tansiyon düşmesi ve bayılma hissi olursa acil değerlendirme gerekir.
Kürtaj kararı aşamasındaysanız ilk adım gebeliğin haftasını ve rahim içinde olduğunu doğrulayan bir muayene ve ultrasondur. Bu değerlendirmede sağlık geçmişiniz, risk faktörleriniz ve size uygun anestezi seçeneği birlikte konuşulur; sorularınıza işlem öncesinde yanıt alırsınız.
Op. Dr. Serap Polat Cömert, Fatsa’daki muayenehanesinde yasal sınırlar içinde gebelik sonlandırma değerlendirmesi, işlem sonrası takip, doğum kontrol danışmanlığı, gebelik takibi ve kadın hastalıkları alanlarında hizmet vermektedir. Fatsa ve Ordu’da kürtaj hakkında bilgi almak için değerlendirme randevusu oluşturabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve tanı ya da tedavi yerine geçmez. Kürtaj kararı ve işlem yalnızca hekim değerlendirmesi sonrasında, yasal sınırlar içinde ve ruhsatlı sağlık kuruluşlarında alınmalıdır. Sorularınız için bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurunuz.